Zdrowie - Najważniejsze elektrolity

2017-01-09
Zdrowie - Najważniejsze elektrolity

NAJWAŻNIEJSZE ELEKTROLITY

Niniejszy przewodnik pomoże Państwu prawidłowo interpretować wyniki badań laboratoryjnych, a także odpowie na pytanie, z jaką częstotliwością je wykonywać. W tym numerze poradnika zostaną omówione najważniejsze minerały w surowicy.

W naszym organizmie minerały przyczyniają się do utrzymania zdrowych zębów, kości, jak również do prawidłowej pracy mięśni. Regulują procesy fizyczne i chemiczne płynów ustrojowych i zapewniają równowagę kwasowo – zasadową oraz równowagę między ilością płynów wewnątrzkomórkowych i zewnątrzkomórkowych. Do najistotniejszych minerałów zaliczamy pierwiastki:

Na (sód)

Cl (chlor)

Ca (wapń)

Mg (magnez)

P (fosfor, jako fosforany)

W postaci roztworu występują, jako cząsteczki z ładunkiem elektrycznym – jony, które nazywa się elektrolitami. Określanie stężenia minerałów w laboratorium można wykonywać nie tylko z surowicy, ale także z moczu i innych płynów ustrojowych. Zbyt małe, bądź zbyt duże stężenie elektrolitów w surowicy może mieć poważne następstwa dla naszego organizmu, a co więcej wskazuje na różne choroby, dlatego co jakiś czas, po konsultacji z lekarzem warto sprawdzić ich ilość.

Utratę elektrolitów może powodować: nadmierne pocenie się, co zazwyczaj związane jest z dużym wysiłkiem fizycznym, odwodnienie na skutek wymiotów, biegunki, oparzenia, jak również zaburzenia czynności nerek. Najczęściej stężenie elektrolitów wyrażane jest w milimolach na litr (mmol/l), gdzie mol jest chemiczną ilością substancji, która zależy od rodzaju i masy cząsteczkowej danego pierwiastka chemicznego. NORMY NAJWAŻNIEJSZYCH MINERAŁÓW W SUROWICY

SÓD 135-145 mmol/l

POTAS 3,5–5,0 mmol/l

WAPŃ 2,20-2,75 mmol/l

CHLORKI 98-110 mmol/l

MAGNEZ 0,8-1,0 mmol/l

FOSFORANY 0,8-1,5 mmol/l

SÓD

Jest to kation zewnątrzkomórkowy, ściśle związany z wodą. Większa jego część występująca w organizmie pochodzi z soli kuchennej, czyli chlorku sodu. Odgrywa bardzo ważną rolę regulacyjną gospodarki wodnej organizmu. Posiada właściwości gromadzenia wody i przyczynia się do dystrybucji płynów wewnątrz komórek i poza nimi, dlatego stężenie sodu w surowicy należy zawsze oceniać sprawdzając stan nawodnienia pacjenta.

 

OBNIŻONE STĘŻENIE SODU – HIPONATREMIA może powodować:

  • mała ilość sodu w diecie
  • stosowanie leków moczopędnych
  • nadmierne wydalanie z moczem, przez przewód pokarmowy (biegunka, wymioty), skórę (pocenie się – wysiłek fizyczny)
  • zapalenie trzustki
  • niewydolność serca
  • marskość wątroby z wodobrzuszem

 

ZWIĘKSZONE STĘŻENIE SODU – HIPERNATREMIA może powodować:

  • zwiększona ilość w diecie
  • stany odwodnienia w przebiegu stanów gorączkowych, bądź przyjmowania małej ilości płynów

POTAS

Wraz z sodem przyczynia się do wyrównania bilansu płynów w organizmie. Odgrywa istotną rolę w przewodnictwie nerwowym i skurczu mięśni, zwłaszcza mięśnia sercowego, dlatego duże odchylenia od normy mogą być groźne dla życia. Większość potasu znajduje się wewnątrz komórek.

KIEDY WYKONAĆ KONTROLNE BADANIE?

  • przy zaburzeniach rytmu serca
  • przy zaparciach i niedrożności jelit
  • podczas uczucia nieuzasadnionego osłabienia
  • w przypadku porażenia mięśni pęcherza moczowego powodującego zaburzenia w oddawaniu moczu

OBNIŻONE STĘŻENIE POTASU – HIPOKALIEMIA może być wynikiem:

  • zbyt małe spożycie
  • zbyt duża utrata z przewodu pokarmowego (biegunki, wymioty, zespoły złego wchłaniania)
  • zaburzenia hormonalne
  • stosowania leków moczopędnych, preparatów wapnia, gilkokortykosterydów, leków obniżających cholesterol

PODWYŻSZONE STĘŻENIE POTASU – HIPERKALIEMIA może być wynikiem:

  • zbyt dużej podaży potasu
  • rozpad guzów nowotworowych
  • niewydolność nerek
  • wpływ leków zwiotczających mięsnie
  • niedobór insuliny
  • nasilony rozpad komórek

WAPŃ

Wapń jest kationem wewnątrzkomórkowym, który jest niezbędny do prawidłowego przewodnictwa nerwowo- mięśniowego, wydzielania hormonów, wzrostu kości, skurczu mięśni, a także odpowiada za prawidłową pobudliwość błony komórkowej. Jeśli występują u nas skurcze mięśni dłoni i stóp, zaburzenia czucia i drętwienia możemy podejrzewać nieprawidłowe stężenie wapnia we krwi.

NADMIERNE STĘŻENIE WAPNIA – HIPERKALCEMIA pojawia się, gdy:

  • spożywanie zbyt dużej ilości wapnia
  • nadmierne uwalnianie z kości
  • zmniejszone wydalanie z moczem

OBNIŻONE STĘŻENIE WAPNIA – HIPOKALCEMIA pojawia się gdy:

  • występuje niedobór wapnia w diecie
  • niedobór witaminy D
  • nieprawidłowe wchłanianie z przewodu pokarmowego
  • nadmierne wydalanie z moczem
  • ostre zapalenie trzustki
  • niedobór magnezu

CHLORKI

Pobieranie i wydalanie chloru odbywa się w głównej mierze razem z sodem w postaci chlorku sodu. Bierze on udział w wytwarzaniu kwasu solnego w żołądku. Jego stężenie należy oceniać wyłącznie w kontekście innych wyników.

MAGNEZ

Jest obok potasu jednym z najważniejszych pierwiastków wewnątrzkomórkowych, ponieważ odgrywa rolę regulatora czynności komórek. Jest aktywatorem około 300 enzymów w ustroju człowieka. W ośrodkowym układzie nerwowym, jego działanie jest podobne do wapnia. Duża jego ilość znajduje się w tkance mięśniowej i oddziałuje na pracę mięśni w całym organizmie. Magnez uczestniczy w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych i przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Oznaczanie tego pierwiastka wykonywane jest najczęściej przy zaburzeniach rytmu serca, skurczach mięśni, u osób nadużywających kawy i napojów bogatych w kofeinę.

ZBYT DUŻE STĘŻENIE MAGNEZU – HIPERMAGNEZEMIA może być spowodowane:

  • za dużym jego spożyciem niewydolnością nerek
  • zaburzeniami hormonalnymi (niedoczynność tarczycy)

ZBYT MAŁE STĘŻENIE MAGNEZU – HIPOMAGNEZEMIA może być spowodowane:

  • małą zawartość magnezu w diecie
  • zaburzeniami hormonalnymi (nadczynność tarczycy, niekontrolowana cukrzyca)
  • zaburzeniami wchłaniania
  • ostrym zapaleniem trzustki chorobami kości
  • zwiększonym wydalaniem moczu

FOSFORANY

Sole kwasu fosforowego są razem z wapniem głównym składnikiem kości i występują niemal we wszystkich komórkach organizmu. Szacuje się że około 85% fosforanów zawartych w organizmie człowieka znajduje się w szkielecie i zębach, a ich stężenie regulowane jest przez hormony.

WYSOKIE STĘŻENIE FOSFORANÓW powstaje z:

  • zaburzeń hormonalnych na wskutek
  • rozpadu tkanek po leczeniu przeciwnowotworowym

NIEDOBÓR FOSFORANÓW powstaje z:

  • nadczynnościgruczołu przytarczycowego
  • niedostatecznego wchłaniania fosforanów w jelicie

 

Pokaż więcej wpisów z Styczeń 2017
Polecane
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel